Najważniejsze w skrócie

• Od 2023 roku zakazano między innymi plastikowych sztućców, talerzyków, słomek, mieszadełek i patyczków do balonów.
• Od 1 stycznia 2024 roku pobierane są opłaty za wybrane opakowania jednorazowe zawierające tworzywa sztuczne.
• Drewniane sztućce, mieszadełka i patyczki są dozwolone, jeśli nie zawierają tworzywa sztucznego i spełniają wymagania dotyczące kontaktu z żywnością.
• Od 1 lipca 2024 roku objęci przepisami przedsiębiorcy muszą zapewniać również dostępność odpowiednich opakowań alternatywnych lub wielokrotnego użytku.
• Za naruszenie poszczególnych obowiązków mogą zostać nałożone administracyjne kary pieniężne, których wysokość zależy od rodzaju naruszenia.

Co to jest dyrektywa plastikowa SUP?

Dyrektywa plastikowa SUP to unijna regulacja ograniczająca jednorazowe produkty z tworzyw sztucznych, które najczęściej zanieczyszczają środowisko wodne. Jej pełna nazwa to dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/904 z 5 czerwca 2019 roku, a skrót SUP pochodzi od angielskiego Single-Use Plastics.

Według informacji Komisji Europejskiej produkty objęte dyrektywą należały do 10 kategorii odpadów najczęściej znajdowanych na plażach UE, które razem odpowiadały za około 70% morskich śmieci. Pełny zakres regulacji można sprawdzić w tekście dyrektywy UE 2019/904.

Dla gastronomii kluczowe jest to, że zakaz dotyczy tworzywa sztucznego, a nie samej idei produktu jednorazowego. Z naszych realizacji wynika, że najwięcej pytań dotyczy rozróżnienia między plastikową łyżeczką, drewnianą łyżeczką i opakowaniem papierowym powlekanym tworzywem. Obserwujemy, że restauratorzy bywają zaskoczeni skalą zmian, dlatego warto wyjaśnić praktyczne konsekwencje: lokal może nadal korzystać z określonych produktów jednorazowych, ale powinien wybierać materiały, które nie mieszczą się w zakazanej kategorii SUP, oraz sprawdzać pozostałe obowiązki dotyczące opłat i ewidencji.

Jakie produkty plastikowe są zakazane w gastronomii?

Zakaz plastiku w gastronomii obejmuje jednorazowe wyroby z tworzyw sztucznych, które mają łatwo dostępne zamienniki. Od 24 maja 2023 roku w Polsce nie wolno wprowadzać do obrotu między innymi plastikowych sztućców, talerzy, słomek, mieszadełek do napojów, patyczków do balonów oraz pojemników na żywność ze spienionego polistyrenu, czyli popularnego EPS.

Zakaz obejmuje także kubki i pojemniki na napoje wykonane ze spienionego polistyrenu wraz z pokrywkami i wieczkami z tego materiału. W praktyce oznacza to, że bar szybkiej obsługi nie powinien kupować nowych plastikowych widelców do frytek, a cukiernia nie powinna zamawiać plastikowych mieszadełek do kawy.

Z naszego doświadczenia wynika, że jedną z najprostszych zmian jest przejście na sztućce drewniane, ponieważ ich zastosowanie jest podobne, a materiał nie jest objęty zakazem dotyczącym plastikowych sztućców. Taka wymiana zmniejsza ryzyko błędów i upraszcza komunikację z klientem przy ladzie.

Czy drewniane sztućce i patyczki są zgodne z dyrektywą SUP?

Drewniane sztućce i patyczki są zgodne z dyrektywą SUP, jeżeli nie zawierają tworzyw sztucznych i są przeznaczone do kontaktu z żywnością. Dyrektywa dotycząca jednorazowego plastiku koncentruje się na produktach wykonanych w całości lub częściowo z tworzyw sztucznych, dlatego drewno, bambus bez powłok plastikowych i papier bez dodatku tworzywa są traktowane inaczej.

Restaurator powinien jednak sprawdzić deklaracje producenta, sposób pakowania i przeznaczenie produktu, ponieważ ekologiczne naczynia jednorazowe również muszą być bezpieczne dla żywności. Sam brązowy kolor lub napis „eko” na opakowaniu nie wystarcza jako dowód zgodności.

W Patyczki-NS oferujemy produkty przeznaczone do gastronomii, w tym mieszadełka drewniane, patyczki i sztućce drewniane, które pomagają zastąpić zakazane plastikowe odpowiedniki. Dla lokalu oznacza to prostą zasadę zakupową: wybieraj materiał naturalny, dokumentuj źródło produktu i unikaj wyrobów z niejasną powłoką.

Ile wynoszą opłaty SUP za opakowania jednorazowe?

Opłaty SUP za opakowania jednorazowe to dodatkowe kwoty pobierane od użytkownika końcowego za wybrane kubki i pojemniki zawierające tworzywa sztuczne. Od 1 stycznia 2024 roku w Polsce stawka wynosi 0,20 zł za kubek na napoje, w tym kubek z pokrywką lub wieczkiem, oraz 0,25 zł za pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia.

Dotyczy to na przykład dań gotowych wydawanych na wynos, sałatek, deserów, zup i przekąsek, jeżeli opakowanie spełnia ustawową definicję produktu jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Lokal ma obowiązek pobrać opłatę od użytkownika końcowego, prowadzić ewidencję i rozliczać ją zgodnie z przepisami.

W praktyce największy problem sprawia nie sama kwota, lecz organizacja paragonu, opis pozycji w kasie i szkolenie pracowników. Jeśli lokal przejdzie na opakowania alternatywne niezawierające tworzywa sztucznego lub na rozwiązania wielokrotnego użytku, może ograniczyć liczbę sytuacji, w których opłata SUP pojawia się przy sprzedaży.

Szczegółowe zasady pobierania opłat zależą od rodzaju opakowania i sposobu sprzedaży. Aktualne odpowiedzi publikuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Jak wdrożyć dyrektywę plastikową w restauracji krok po kroku?

Aby wdrożyć dyrektywę plastikową w restauracji, należy zacząć od inwentaryzacji wszystkich jednorazowych produktów używanych przy sprzedaży na miejscu, w dostawie i na wynos. Sprawdź sztućce, mieszadełka, słomki, pojemniki, kubki, pokrywki, szpikulce, patyczki do burgerów, wykałaczki i elementy dekoracyjne, ponieważ zakaz może dotyczyć drobnych akcesoriów, a nie tylko opakowań.

Następnie podziel produkty na trzy grupy: zakazane, objęte opłatą SUP oraz dopuszczalne bez dodatkowej opłaty. Taka lista powinna być regularnie aktualizowana, ponieważ dostawcy mogą zmieniać skład opakowań, powłoki i oznaczenia. Dobrym krokiem jest także wyznaczenie jednej osoby odpowiedzialnej za zakupy oraz dokumenty produktów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

1. 1 Spisz wszystkie jednorazowe akcesoria i opakowania używane w lokalu.
2. 2 Sprawdź skład produktów, w tym obecność tworzywa sztucznego, powłok, PLA i spienionego polistyrenu.
3. 3 Zamień produkty zakazane na drewno, papier, włókna roślinne lub inne dopuszczone materiały.
4. 4 Ustaw opłaty SUP w kasie dla kubków i pojemników objętych przepisami.
5. 5 Zachowuj dokumentację dostaw i szkol pracowników przy każdej zmianie asortymentu.

Jakie alternatywy dla plastiku sprawdzają się w cukierni i cateringu?

Alternatywy dla plastiku w cukierni i cateringu to przede wszystkim drewno, papier, trzcina cukrowa, pulpa roślinna oraz opakowania dobrane do temperatury i rodzaju żywności. Trzeba przy tym sprawdzić, czy konkretny produkt nie zawiera dodatku tworzywa sztucznego objętego przepisami.

Cukiernia potrzebuje innych produktów do lodów, deserów i kawy niż firma cateringowa do szaszłyków, burgerów i przekąsek finger food. Drewniane łyżeczki sprawdzają się przy degustacjach, mieszadełka przy napojach, a patyczki do szaszłyków i patyczki drewniane przy daniach porcjowanych oraz cateringu eventowym.

Z naszych doświadczeń wynika, że zamiennik powinien spełniać cztery warunki: być zgodny z przepisami, wygodny dla gościa, stabilny podczas transportu i ekonomiczny przy większym wolumenie. W branży HoReCa różnica 0,03 zł na sztuce przy zamówieniu 20 000 sztuk oznacza 600 zł kosztu, dlatego wybór materiału warto liczyć w skali miesiąca. Dobry dostawca pomaga też utrzymać powtarzalność, co zmniejsza ryzyko braków podczas sezonu komunijnego, wakacyjnego lub świątecznego.

Zamienniki dla gastronomii

Zastąp plastik drewnianymi akcesoriami

Sprawdź drewniane sztućce, mieszadełka i patyczki przeznaczone dla kawiarni, cukierni, restauracji, food trucków i firm cateringowych.

Czy opakowania biodegradowalne zawsze zwalniają z obowiązków SUP?

Opakowania biodegradowalne nie zawsze zwalniają z obowiązków SUP, ponieważ decyduje skład produktu, a nie sama nazwa marketingowa. Jeżeli kubek papierowy ma powłokę z tworzywa sztucznego, może podlegać przepisom dotyczącym opłaty, nawet jeśli producent opisuje go jako ekologiczny.

Podobnie opakowanie kompostowalne wykonane z bioplastiku może być traktowane jako zawierające tworzywo sztuczne w rozumieniu dyrektywy. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje między innymi, że PLA spełnia ustawową definicję tworzywa sztucznego i może podlegać opłacie.

Komisja Europejska w wytycznych z 2021 roku wskazywała, że niektóre polimery naturalne zmodyfikowane chemicznie mogą mieścić się w zakresie regulacji. Dla gastronomii oznacza to konieczność rozróżnienia między drewnianym widelcem, który nie jest plastikiem, a kubkiem z cienką warstwą tworzywa, który może generować obowiązki. W naszej praktyce takie podejście ogranicza ryzyko błędów podczas kontroli i ułatwia uczciwą komunikację z klientem.

Kiedy grożą kary za nieprzestrzeganie dyrektywy jednorazowego plastiku?

Kary za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących jednorazowego plastiku grożą wtedy, gdy przedsiębiorca wprowadza zakazane produkty do obrotu, nie pobiera wymaganej opłaty, nie prowadzi wymaganej ewidencji albo narusza inne obowiązki wynikające z ustawy.

Polska ustawa wdrażająca przepisy SUP przewiduje administracyjne sankcje pieniężne, których wysokość zależy od rodzaju naruszenia i w wybranych przypadkach może sięgać 500 000 zł. Ryzyko dotyczy nie tylko dużych sieci, ale również małych punktów z kawą, food trucków, lodziarni i sezonowych stoisk gastronomicznych.

Kontrola może obejmować faktury, stany magazynowe, oznaczenia produktów, ewidencję oraz sposób naliczania opłat za kubki i pojemniki. Przedsiębiorca powinien traktować zakupy jednorazowych akcesoriów tak samo starannie jak zakupy surowców spożywczych, ponieważ oba obszary wpływają na bezpieczeństwo działalności.

Jak rozpoznać ekologiczne naczynia jednorazowe dobre dla gastronomii?

Ekologiczne naczynia jednorazowe dobre dla gastronomii to produkty, które łączą zgodność z przepisami, bezpieczeństwo kontaktu z żywnością i przewidywalne użytkowanie podczas obsługi gościa. Restauracja powinna ocenić nie tylko materiał, ale też grubość, odporność na wilgoć, komfort jedzenia, zapach, opakowanie zbiorcze i dostępność w stałych ilościach.

Drewniany widelec 140 mm może być praktyczny do dań obiadowych, a krótszy widelec 102 mm lepiej pasuje do degustacji, deserów lub food trucka z ograniczoną przestrzenią wydawki. Obserwujemy, że problemem bywa dopasowanie długości akcesorium do porcji, a nie sama decyzja o odejściu od plastiku.

Dobrą praktyką jest przetestowanie dwóch lub trzech rozmiarów przed zamówieniem sezonowym, szczególnie gdy lokal obsługuje ponad 100 porcji dziennie. Jeśli potrzebujesz szerokiego przeglądu rozwiązań, sprawdź katalog produktów Patyczki-NS i porównaj akcesoria według ich zastosowania.

Dlaczego gastronomia przechodzi na drewno zamiast plastiku?

Gastronomia przechodzi na drewno zamiast plastiku, ponieważ ten materiał pomaga spełnić wymagania wynikające z przepisów SUP i jednocześnie zachować wygodę obsługi jednorazowej. Drewno jest lekkie, sztywne, naturalne w odbiorze i dobrze pasuje do kawiarni, street foodu, lodziarni, cateringu oraz degustacji w sklepach.

Dla klienta końcowego drewniane mieszadełko lub widelec jest czytelnym sygnałem, że lokal ogranicza jednorazowy plastik, bez potrzeby długiego tłumaczenia przepisów przy kasie. Według Eurostatu w 2021 roku w Unii Europejskiej wytworzono średnio 188,7 kg odpadów opakowaniowych na mieszkańca, dlatego presja na ograniczanie problematycznych materiałów pozostaje widoczna w regulacjach i oczekiwaniach konsumentów.

Drewno nie rozwiązuje każdego problemu opakowaniowego, ale stanowi prosty zamiennik dla wielu zakazanych plastikowych akcesoriów. Obserwujemy, że dla lokalu najważniejsze jest to, iż zmiana może być szybka: wystarczy podmienić sztućce, mieszadełka i patyczki w magazynie, a procedura wydawania posiłków pozostaje niemal taka sama.

Produkty dla gastronomii

Potrzebujesz zgodnych zamienników dla plastiku?

Aby sprawnie przejść na produkty zgodne z wymaganiami SUP, wybierz drewniane sztućce, mieszadełka i patyczki dopasowane do rodzaju sprzedaży. W Patyczki-NS pomagamy dobrać akcesoria do kawiarni, lodziarni, food trucków, cukierni i cateringu, a przy większych zamówieniach dbamy o powtarzalność dostaw oraz właściwy rozmiar produktów.

Możesz zacząć od małych opakowań testowych albo przejść do większych zestawów po sprawdzeniu gramatury dań i sposobu pakowania. Zobacz dostępne rozwiązania i wybierz produkty, które zastąpią zakazany plastik bez zmiany standardu obsługi.

FAQ - dyrektywa plastikowa w gastronomii

FAQ to krótki zestaw odpowiedzi na pytania, które najczęściej pojawiają się przy wdrażaniu dyrektywy SUP w lokalach gastronomicznych. Zebraliśmy kwestie dotyczące drewnianych akcesoriów, opłat, zapasów magazynowych i produktów biodegradowalnych. Odpowiedzi mają charakter informacyjny i pomagają przygotować listę spraw do weryfikacji u dostawcy. Przy nietypowych opakowaniach, zwłaszcza z powłokami lub bioplastikiem, warto oprzeć decyzję na specyfikacji produktu oraz aktualnej interpretacji przepisów. Zakres obowiązków może się zmieniać, dlatego warto śledzić komunikaty właściwych organów.